Zelfplukdagen & Adopteer een Bommelse appelboom

Het Dagblad van het Noorden publiceerde in januari 2026 een heel artikel over De Streekboer met als intro "De Streekboer is failliet, en dat is niet de eerste organisatie die lokaal voedsel wil promoten. We praten al jaren over een 'korte keten', waarom is het toch moeilijk?" 

 

Met mijn ervaring als bedrijfskundige, ook in de korte ketens, wil ik op de laatste vraag wel in gaan.  De ervaring mee als medewerker voor enkele maanden bij online food markt Deterra is daarbij leerzaam. Deterra kende op hoofdlijnen een vergelijkbare opzet had als De Streekboer. Deterra is één van de vele bedrijven in de korte keten die als soort van platform met een fraaie bestelsite tussen boeren/producenten in de korte keten en voor consumenten ging werken maar geen blijvend succes waren. Eigenlijk mislukken jammer genoeg de meeste initiatieven.

 

Ik vind de vraagstelling in het artikel van waarom de korte keten het zo moeilijk heeft verkeerd. Er zijn heel veel bedrijven die juist in de korte ketens al wel jarenlang succesvol zijn. Zo kan alleen al in de fruitteelt een reeks van bedrijven met boerderijwinkels opnoemen waar het succes van het bedrijf meer de korte keten is dan het telen van appels en peren. De Olmenhorst in Lisserbroek is in de fruitteelt een mooi voorbeeld dat zelfpluk en adoptiebomen de basis is onder het succes van het fruitteeltbedrijf is. Het zijn vooral de platforms met vaak een bestelsite voor directe leveringen aan consumenten die het moeilijk hebben en vaak failliet gaan. Het artikel noemt tien redenen waarom succes van de korte keten faalt De ene reden vind ik wel beter en passender dan de andere reden die in het artikel genoemd staan 

 

Maar waarom mislukken er volgens mij zoveel bedrijven in de korte keten die de schakel willen zijn tussen streekproducenten en consumenten?  Deels worden die als de tien punten in het artikel wel redelijk benoemd waarvan ik een aantal punten nooit zo zou noemen. Ik vind zelf er te weinig aandacht voor in mijn ogen het grootste knelpunt van de logistieke uitdaging. Belangrijkste faalfactor is de logistiek dat vaak het grote knelpunt is. De huidige ketens met supermarkten als schakel tussen boeren en consumenten zitten logistiek supergoed in elkaar. Door de enorme efficiëntie doen ze het erg goed en relatief goedkoop. Logistiek management is in de foodwereld een veel belangrijker aandachtsgebied dan veel andere bedrijfstakken. En als het om versproducten gaat van nog essentiëlere betekenis en een grote faalfactor. Als je de keten anders organiseert dan de supermarkt zoals in de korte keten wordt het vaak lastig.  Buiten de supermarkt om wordt tegen aanvaardbare kosten kleine partijtjes goederen transporteren een enorme uitdaging.  Of als ik het wat cynisch verwoord regelmatig met wat nuchter kijk erop bij voorbaat gedoemd om te mislukken. Bij boerderijwinkels zijn de lijnen met zelfgeproduceerde producten logistiek super. Wat betreft producten die van elders aangekocht worden logistiek al stuk lastiger als bij een supermarkt. Maar de te transporteren partijen zijn wel in een boerderijwinkelketen een stuk groter en dus met lagere logistieke kosten dan platforms. Consumenten die bij een boerderijwinkel kopen nemen in feite deels de dure logistiek over maar dan voor rekening van de consument.

 

Wat verder meespeelt is dat idealisme bij nieuwe korte-keten-projecten een sterke rol meespeelt bij de start van dergelijke initiatieven. Nu heb ik niets tegen idealisten, in tegendeel zelfs. Maar de combinatie idealisme en zakendoen is vaak een lastige. Business draait toch vaak om keuzes te maken en bedrijfsdoelstellingen kiezen om simpelweg voldoende geld te verdienen om winstgevend te zijn. Dit kan gewoon bijten met het idealisme maar is dat gelukkig niet in 100% van de gevallen. De geslaagde voorbeelden zijn vaak de echte wat meer zakelijke ondernemers met wel een flinke scheut idealisme in hun aderen.

Te vaak zijn of waren subsidies of ander niet structurele geldstromen nodig om het allemaal te laten starten. Ook omdat banken huiverig zijn om geld te lenen. Maar als banken of andere zakelijke financiers niet in stappen dan moet er eigenlijk al een belletje gaan rinkelen over de potentie als blijvend businesssucces. Want als subsidiegeld of wat vergelijkbaar geld na een startfase opdroogt en het bedrijf op basis van marktgeld moet draaien zie je de barsten ontstaan. Het leidt dan te vaak op korte of langere termijn tot het bedrijf staken.  Laat de overheid maar zijn subsidiegeld in een goede evaluatie naar het succes en falen van alle eerdere korte-keten-initiatieven steken. Bij mislukkingen speelt ook psychologie mee.  Het grote enthousiasme, de drive en zo in de startfase bij betrokkenen slaat om naar het door moeten gaan onder lastige omstandigheden met veel minder enthousiasme of zelfs onder zware teneur. Ooit als bandwagoneffect in een studie Bedrijfskunde geleerd . Omstandigheden waar boeren van nature vaak nog wat beter weten om te gaan dan ik weleens bij korte ketens platforms zie.

 

Ik zal zeker niet volledig zijn en reageren onder deze post mag altijd.  Interessante vraag is waarin er toch ook initiatieven zijn met vergelijkbare uitdagingen wel slagen. 

 

En als advies aan iedereen. Vergeet naast de moeilijkheden vooral de successen en kansen van korte ketens in de media beter in beeld te krijgen dan in de intro van dit artikel.